ชาระบายคืออะไร ประโยชน์ของชาสมุนไพรที่คุณอาจไม่รู้

ชาระบาย หรือ ชาชงสมุนไพรช่วยระบาย คือชาสมุนไพรเพื่อสุขภาพที่ได้จากการนำ สมุนไพรธรรมชาติ มาผ่านกระบวนการทำแห้งและชงดื่มในน้ำร้อน ซึ่งสมุนไพรบางชนิดที่เป็นส่วนผสมหลักในชาสมุนไพรมีคุณสมบัติในการช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบขับถ่าย ช่วยให้ลำไส้ทำงานได้อย่างสมดุลมากขึ้น

ชาสมุนไพรแตกต่างจากเครื่องดื่มทั่วไปตรงที่ ไม่เน้นความหวาน, ไม่มีคาเฟอีนหรือมีในปริมาณน้อย, ให้ประโยชน์จากสารสำคัญธรรมชาติในสมุนไพร จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน

บทความนี้จะพาผู้ที่รักในการดูแลสุขภาพไปทำความเข้าใจว่า ชาสมุนไพรช่วยระบายคืออะไร ส่งผลดีต่อสุขภาพอย่างไร และควรดื่มแบบไหนให้เหมาะสม

ในปัจจุบัน ปัญหาเรื่องการขับถ่ายไม่สม่ำเสมอ กลายเป็นสิ่งที่หลายคนต้องเผชิญจากพฤติกรรมการใช้ชีวิต ที่ไม่ว่าจะเป็นการรับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย ดื่มน้ำน้อย หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งทำให้หลายคนเริ่มมองหาชาระบาย หรือ ชาสมุนไพร เพื่อสุขภาพ ที่ช่วยดูแลร่างกายอย่างอ่อนโยน และหนึ่งในตัวเลือกที่ได้รับความนิยมคือ “ชาชง สมุนไพร ช่วยระบาย” [1] [2]



ประโยชน์ของชาชงสมุนไพรที่คุณอาจยังไม่รู้ ว่าการดื่มชาสมุนไพรช่วยระบายอย่างเหมาะสม อาจส่งผลดีต่อสุขภาพร่างกายในหลายด้าน เช่น

1. ชาสมุนไพรช่วยดูแลระบบขับถ่าย เพราะสมุนไพรบางชนิดมีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงานของลำไส้ ทำให้การขับถ่ายเป็นไปอย่างสม่ำเสมอ เช่น

• ชามะขามแขก ช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ มีส่วนช่วยในการระบายได้ค่อนข้างชัด แต่ต้องเข้าใจวิธีการชงให้ถูกวิธี เพื่อให้สมุนไพรออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ชาดอกคำฝอย ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือด และช่วยให้การขับถ่ายดีขึ้น ระบายไม่แรง เหมาะกับผู้ที่ท้องผูกเล็กน้อย
• ชาตรีผลา (สมอไทย สมอพิเภก มะขามป้อม) ช่วยปรับสมดุลลำไส้ บำรุงระบบขับถ่าย เหมาะสำหรับการดูแลระยะยาวมากกว่าการระบายทันที
• ชาขี้เหล็ก ช่วยระบายอ่อน ๆ และช่วยให้ลำไส้ทำงานได้ดีขึ้น แต่ต้องต้ม/ชงให้ถูกวิธี ไม่ควรดื่มมากเกินไป
• ชามะขามป้อม มีกากใยสูง ช่วยให้อุจจาระนุ่ม ขับถ่ายง่ายขึ้น มีรสเปรี้ยว ดื่มง่าย
• ชาขิง ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร ลดอาการแน่นท้อง และช่วยให้ขับถ่ายดีขึ้นทางอ้อม

2. ช่วยให้ร่างกายรู้สึกสบายขึ้น เมื่อระบบขับถ่ายทำงานดี ร่างกายมักรู้สึกเบาสบาย ลดความอึดอัดในช่องท้อง 

3. เป็นทางเลือกของเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ใช้แทนเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เช่น ชานม น้ำอัดลม

4. ช่วยเสริมการดูแลสุขภาพโดยรวม เมื่อดื่มควบคู่กับการรับประทานอาหารที่มีกากใยและดื่มน้ำให้เพียงพอ

จุดเด่นของชาสมุนไพรสำหรับการดูแลระบบขับถ่าย
✔ ระบายอย่างอ่อนโยน ไม่ปวดบิด
✔ ฟื้นฟูการทำงานของลำไส้
✔ ดื่มได้ต่อเนื่อง เหมาะกับสายรักสุขภาพ
✔ ช่วยให้ร่างกายเบา สบาย จากภายในสู่ภายนอก

มากกว่าการขับถ่าย คือการดูแลจาก “ภายใน” และการมี ลำไส้ที่ดี = รากฐานของสุขภาพ เมื่อระบบขับถ่ายสมดุล ร่างกายจะเบา สบาย สดชื่นตั้งแต่เช้า ชาสมุนไพรจึงไม่ใช่แค่เครื่องดื่ม แต่คือการฟื้นฟูอย่างอ่อนโยน [3] [4] [5] [6] [7]



สมุนไพรธรรมชาติที่นิยมใช้ในชาสมุนไพร เพื่อสุขภาพ
ชา สมุนไพรหรือชา ระบาย เป็นผลิตภัณฑ์จากสมุนไพรธรรมชาติที่ได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะสูตรที่ออกแบบมาเพื่อสนับสนุนการขับถ่ายอย่างเหมาะสม มักประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิดที่เสริมฤทธิ์ซึ่งกันและกัน ช่วยให้การทำงานของลำไส้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและอ่อนโยน ตัวอย่างสมุนไพรที่พบได้บ่อยในสูตรชาชงสมุนไพรยอดนิยม ได้แก่ 1.ใบมะขามแขก 2.ฝักมะขามแขก 3.เหง้าโกฐน้ำเต้า 4.ผลสมอไทย

4 สมุนไพรเด่นใน “ชาชงสมุนไพรเวอร์ชันคนยุคใหม่”
ดื่มง่าย ช่วยระบาย ดูแลลำไส้อย่างมีสไตล์ 

แม้คำว่า “ชาชงช่วยระบาย” อาจฟังดูเป็นเรื่องไกลตัวหรือดูดั้งเดิมสำหรับคนรุ่นใหม่ แต่ในความเป็นจริง ปัญหาท้องผูกเรื้อรังและภาวะลำไส้ทำงานผิดปกติกลับพบได้มากขึ้นในกลุ่มวัยทำงานและคนเมือง ด้วยพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่เร่งรีบและการรับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย 

ด้วยเหตุนี้ ชาสมุนไพรจึงกลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ตอบโจทย์ทั้งด้านสุขภาพ ความปลอดภัย และไลฟ์สไตล์ สามารถดื่มได้ง่าย และเข้ากับชีวิตประจำวันของคนยุคใหม่ได้อย่างลงตัว

1. ใบมะขามแขก (Senna Leaves) สมุนไพรหลักในสูตรชาระบาย

• มีสารสำคัญกลุ่มแอนทราควิโนน ได้แก่ Sennosides A และ B
• ช่วยกระตุ้นการบีบตัวของลำไส้ใหญ่ ส่งเสริมการขับถ่ายอย่างมีประสิทธิภาพ
• ออกฤทธิ์ตามธรรมชาติภายในประมาณ 6–12 ชั่วโมงหลังดื่ม จึงเหมาะสำหรับการดื่มก่อนนอน
• นิยมใช้เป็นสมุนไพรหลักของชาชงสมุนไพรสูตรช่วยระบาย

ข้อแนะนำ: ควรเริ่มจากการชงในความเข้มข้นต่ำ ดื่มสัปดาห์ละ 2–3 ครั้ง และไม่ควรใช้ติดต่อกันเกิน 7 วัน หากไม่ได้รับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ [8]

2. ฝักมะขามแขก (Senna Pods) ทางเลือกที่อ่อนโยนสำหรับระบบลำไส้

• มีสาร Sennosides เช่นเดียวกับใบมะขามแขก แต่ในปริมาณที่น้อยกว่า
• เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่เคยดื่มชาสมุนไพรมาก่อน หรือผู้ที่ต้องการฤทธิ์การระบายแบบอ่อนโยน
• มักใช้ร่วมกับใบมะขามแขก เพื่อช่วยปรับสมดุลและลดความรุนแรงของฤทธิ์ยา
• ให้รสชาติที่กลมกล่อม ดื่มง่ายสบายกว่า ไม่รุนแรงต่อระบบลำไส้

จุดเด่น: ช่วยสร้างสมดุลของสูตร ระหว่างการกระตุ้นการขับถ่ายและการถนอมสุขภาพลำไส้ [9]

3. เหง้าโกฐน้ำเต้า (Rheum palmatum) ตัวช่วยระบบย่อย ลดแน่นท้อง อืดเฟ้อ

• ช่วยบรรเทาอาการแน่นท้อง ท้องอืด และขับลม
• สนับสนุนการทำงานของระบบย่อยอาหาร เหมาะสำหรับผู้ที่ขับถ่ายยากจากการย่อยอาหารไม่สมบูรณ์
• มีสารสำคัญ เช่น Atractylodin และ β-eudesmol ซึ่งมีฤทธิ์ต้านการอักเสบในลำไส้
• นิยมใช้ในสูตรชาชงสำหรับผู้ที่มีแนวโน้มขับถ่ายช้าหรือระบบย่อยทำงานหนัก

จุดเด่น: ช่วยให้รู้สึกสบายท้อง ไม่แน่น ไม่อืด เหมาะสำหรับการดื่มต่อเนื่องในระยะยาว [10]

4. ผลสมอไทย (Terminalia chebula) สมุนไพรเพื่อการฟื้นฟูลำไส้ระยะยาว 

• มีรสเปรี้ยวฝาดเล็กน้อย อุดมด้วยแทนนิน (Tannins) ช่วยปรับสมดุลลำไส้ 
• ให้ฤทธิ์ระบายอย่างอ่อนโยน เหมาะกับผู้ที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง
• มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยบำรุงและเสริมความแข็งแรงของลำไส้เมื่อใช้ต่อเนื่อง
• เป็นหนึ่งในตำรับ ตรีผลา ซึ่งเป็นตำรับสมุนไพรที่ใช้ทั้งการระบายและการบำรุงร่างกายมาอย่างยาวนาน

ข้อดี: ไม่เพียงช่วยเรื่องการขับถ่าย แต่ยังสนับสนุนสุขภาพลำไส้ในระยะยาว ไม่เน้นระบายแรง เหมาะกับผู้ที่ต้องการดูแลลำไส้อย่างต่อเนื่อง [11]

และยังมี ใบหญ้าหวาน สมุนไพรเสริมรส เพิ่มรสชาติความกลมกล่อมโดยไม่ต้องใช้น้ำตาล ช่วยให้ดื่มง่าย ดื่มได้ทุกวัน ลดการระคายเคืองจากชาที่เข้มข้นเกินไป เหมาะกับไลฟ์สไตล์สายสุขภาพ [12]

ทำไมต้องเลือกชาชงสมุนไพรสูตรนี้?
✔ คัดสรรสมุนไพรธรรมชาติหลายชนิด เสริมฤทธิ์ซึ่งกันและกัน
✔ ช่วยดูแลระบบขับถ่ายอย่างสมดุล ไม่รุนแรง
✔ ดื่มง่าย เหมาะกับคนรุ่นใหม่
✔ ใช้ได้ทั้งการดูแลเป็นครั้งคราว และการดูแลสุขภาพลำไส้ในระยะยาว

“เพราะการดูแลลำไส้ที่ดี ไม่ควรเริ่มจากความรุนแรง แต่ควรเริ่มจากความเข้าใจ และความสมดุล”



ชาระบาย กับ ยาระบาย ต่างกันอย่างไร? 
เลือกแบบไหนจึงปลอดภัยและเหมาะกับการดูแลสุขภาพลำไส้ หรือระบบขับถ่ายให้เป็นปกติ เพราะอาการท้องผูก หรือขับถ่ายไม่สม่ำเสมอ เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในคนทุกวัย เมื่อเกิดปัญหานี้ หลายคนมักลังเลในการเลือกระหว่าง “ชาระบาย” หรือ “ยาระบาย” ว่าควรเลือกแบบไหนที่ปลอดภัยกว่ากัน และเพื่อให้คุณเลือกได้อย่างเหมาะสมกับร่างกายของตนเอง เราจะอธิบายให้ชัดเจนขึ้น ดังนี้

• ชาระบาย คือเครื่องดื่มที่ได้จากการชงสมุนไพรธรรมชาติ มีคุณสมบัติช่วยสนับสนุนการทำงานของระบบขับถ่าย ซึ่งมักประกอบด้วยสมุนไพรหลายชนิด เพื่อเสริมฤทธิ์ซึ่งกันและกัน เช่น ใบมะขามแขก ฝักมะขามแขก สมอไทย เหง้าโกฐน้ำเต้า หรือสมุนไพรที่ดีต่อระบบย่อยอาหาร

ลักษณะเด่นของชาระบาย ให้ฤทธิ์ค่อนข้างอ่อนโยน เน้นการปรับสมดุลการทำงานของลำไส้ เหมาะสำหรับการดูแลสุขภาพในชีวิตประจำวัน และสามารถดื่มเป็นเครื่องดื่มสมุนไพร ควบคู่กับการปรับพฤติกรรมการกิน

ชาระบายจึงมักถูกมองว่าเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการดูแลลำไส้แบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่เร่งรัด และไม่ต้องการพึ่งพายาแรง

• ยาระบาย เป็นผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์หรือเภสัชกรรม ที่ออกฤทธิ์ช่วยให้เกิดการขับถ่ายโดยตรง มีทั้งรูปแบบยาเม็ด ยาน้ำ หรือผงชงดื่ม และมักถูกใช้ในกรณีที่มีอาการท้องผูกชัดเจน หรือจำเป็นต้องแก้ไขอย่างเร่งด่วน

ลักษณะเด่นของยาระบาย ออกฤทธิ์ค่อนข้างเร็ว ช่วยแก้ปัญหาท้องผูกเฉียบพลัน ใช้ตามคำแนะนำหรือคำสั่งของแพทย์/เภสัชกร ไม่เหมาะกับการใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่มีคำแนะนำ

หากใช้ยาระบายบ่อยเกินไป อาจทำให้ลำไส้คุ้นเคยกับการกระตุ้น และลดการทำงานตามธรรมชาติได้ [9]



แล้วแบบไหนปลอดภัยกว่ากัน? คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ในการใช้งาน

หากต้องการ แก้ปัญหาท้องผูกแบบเร่งด่วนหรือเฉพาะหน้า ยาระบายอาจเหมาะกว่า แต่ควรใช้ตามคำแนะนำผู้เชี่ยวชาญ

หากต้องการ ดูแลสุขภาพลำไส้หรือระบบขุบถ่ายในชีวิตประจำวัน ชาสมุนไพรช่วยระบาย ถือเป็นทางเลือกที่อ่อนโยนและปลอดภัยกว่า เมื่อใช้ในปริมาณที่เหมาะสม

สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรใช้ทั้งชาระบายหรือยาระบายเพื่อพึ่งพาการขับถ่ายอย่างถาวร โดยไม่ปรับพฤติกรรมร่วมด้วย ด้วยการรับประทานอาหารที่มีกากใยสูง ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน ขยับร่างกายหรือออกกำลังกายสม่ำเสมอ [9]



หลายคนที่มีปัญหาท้องผูก มักกังวลกับคำว่า “ชาระบาย” เพราะเคยมีประสบการณ์ไม่ดี เช่น ปวดบิด ปวดมวนท้อง หรือถ่ายแรงเกินไป ซึ่งอาการปวดบิดมักเกิดจาก...

• การกระตุ้นลำไส้อย่างรุนแรงเกินไป
• ใช้สมุนไพรที่ออกฤทธิ์แรงในปริมาณสูง
• สูตรที่เน้น “เร่งถ่าย” มากกว่าการปรับสมดุลลำไส้

ดังนั้น ชาระบายที่ดีควร ช่วยให้ถ่ายง่าย ไม่บีบ ไม่เร่ง ไม่ฝืนธรรมชาติของร่างกาย และไม่ควรทำให้ปวดบิด ปวดมวนท้อง แต่ควรช่วยให้ลำไส้ทำงานเป็นจังหวะตามธรรมชาติ หัวใจสำคัญอยู่ที่ ชนิดของสมุนไพร และ การออกแบบสูตร

ชาระบายแบบไหนที่ช่วยให้ขับถ่ายง่าย ไม่ปวดมวนท้อง?

1. สูตรที่ “อ่อนโยน” ต่อระบบลำไส้ ควรเลือกชาระบายที่เน้นการปรับสมดุล มากกว่าการกระตุ้นแรง
เช่น ใช้สมุนไพรหลายชนิดร่วมกัน เพื่อถ่วงฤทธิ์ซึ่งกันและกัน

2. มีสมุนไพรช่วยระบบย่อย ไม่ใช่แค่ระบาย สมุนไพรที่ช่วยลดแน่นท้อง ขับลม และช่วยการย่อย
จะช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปอย่างราบรื่น ไม่เกิดอาการบิดท้อง

3. ออกฤทธิ์ค่อยเป็นค่อยไป ชาระบายที่ดีมักออกฤทธิ์ภายในหลายชั่วโมง ให้ลำไส้ค่อย ๆ ทำงาน ไม่กระตุกหรือบีบตัวแรง [13]



Q: ดื่มชาระบายอย่างไร ถึงจะถ่ายง่ายและไม่ปวดมวนท้อง?
A: เริ่มจากการชงชาระบายแบบอ่อนก่อน เพื่อให้ร่างกายปรับตัว

• ดื่มก่อนนอน ช่วยให้ลำไส้ทำงานตามจังหวะธรรมชาติในตอนเช้า
• ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอระหว่างวัน เพื่อให้อุจจาระนุ่ม ไม่แข็ง
• ไม่ควรดื่มติดต่อกันทุกวัน หากไม่จำเป็น เพื่อลดการพึ่งพาการระบาย

Q: สมุนไพรแบบไหนที่นิยมใช้ในชาระบาย และไม่ทำให้ปวดมวนท้อง?
A: ใบและฝักมะขามแขก ให้ฤทธิ์ระบายอ่อนกว่าใบ ช่วยกระตุ้นการขับถ่ายอย่างนุ่มนวล ไม่รุนแรง

• ผลสมอไทย ช่วยปรับสมดุลลำไส้ ทำให้อุจจาระนุ่ม เหมาะกับผู้ที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง
• เหง้าโกฐน้ำเต้า ช่วยลดอาการแน่นท้อง ท้องอืด และช่วยให้ลำไส้ทำงานดีขึ้นโดยไม่บีบตัวแรง
• มะขามป้อม / ตรีผลา บำรุงลำไส้และระบบย่อย เหมาะสำหรับการดูแลลำไส้ในระยะยาว
• ใบหญ้าหวาน สมุนไพรเสริมรส ช่วยให้ดื่มง่าย ลดการระคายเคืองจากชาที่เข้มข้นเกินไป

Q: ชาระบายที่ดี ควรรู้สึกอย่างไรหลังดื่ม?
A: ขับถ่ายง่าย ไม่ต้องเบ่ง ไม่ปวดบิด ไม่เกร็งท้อง ไม่เร่ง ไม่แรงเกินไป รู้สึกเบาสบาย โล่งท้องหลังถ่าย

Q: ดื่มชาระบายแล้วไม่ถ่าย เกิดจากอะไร?
A: อาจเกิดจาก ชงชาอ่อนเกินไป, ดื่มน้ำน้อยระหว่างวัน, ลำไส้ยังไม่ปรับตัว และมีพฤติกรรมกลั้นอุจจาระเป็นประจำ แนะนำให้ปรับพฤติกรรมควบคู่กับการดื่มชา เช่น เพิ่มไฟเบอร์และการเคลื่อนไหวร่างกาย

Q: ใครบ้างที่ควรระวังในการดื่มชาระบาย?
A: หญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร, ผู้ที่มีโรคลำไส้เรื้อรัง, ผู้ที่ต้องใช้ยาระบายเป็นประจำ และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนดื่มอย่างต่อเนื่อง

Q: ดื่มชาระบายควบคู่กับอะไร จะช่วยให้ถ่ายดีขึ้น?
A: รับประทานผัก ผลไม้ ที่มีกากใยสูง, ดื่มน้ำอุ่นหลังตื่นนอน, ฝึกขับถ่ายเป็นเวลา และเคลื่อนไหวร่างกายสม่ำเสมอ    

เพราะการดูแลลำไส้ที่ดี ไม่ใช่แค่ “ถ่ายออก” แต่ต้อง “ถ่ายอย่างสบาย”

---

ที่มา:
[1] ชาสมุนไพรคืออะไร 

• ชาสมุนไพร (herbal tea) คือเครื่องดื่มจากพืชชนิดต่าง ๆ (ดอก สมุนไพร ผลไม้ ฯลฯ) ที่ ไม่ใช่ใบชา Camellia sinensis จึงมัก ไม่มีคาเฟอีน หรือมีในปริมาณน้อยกว่าชาแท้มาก และเป็นทางเลือกสำหรับสุขภาพ เพราะให้สารประกอบธรรมชาติที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายหลายชนิด
• “ชาระบาย หรือ ชาชงสมุนไพรช่วยระบาย คือชาสมุนไพรเพื่อสุขภาพที่ได้จากการนำสมุนไพรธรรมชาติ มาผ่านกระบวนการทำแห้งและชงดื่มในน้ำร้อน…” ทั้งนี้สอดคล้องกับความหมายทั่วไปของ herbal tea ที่ได้จากการนำพืชสมุนไพรมาอบแห้งและชงดื่มเป็นเครื่องดื่มได้

[2] คุณสมบัติด้านสุขภาพของชาสมุนไพร / ชาสมุนไพรมีสารธรรมชาติต่าง ๆ เช่น สารต้านอนุมูลอิสระ และ phytochemicals ที่เชื่อว่าให้ประโยชน์ต่อสุขภาพ เช่น ช่วยเรื่องระบบย่อย ระบบขับถ่าย ผ่อนคลายความเครียด ฯลฯ
[3] งานวิจัยและบทความสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับชาสมุนไพรและระบบขับถ่าย / บทความจาก NDTV ระบุว่าชาสมุนไพรหลายชนิด เช่น ชา senna, peppermint, ginger, dandelion, chamomile สามารถช่วยกระตุ้นระบบย่อยและทำให้ขับถ่ายดีขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติโดยช่วยบรรเทาอาการท้องผูกและกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ได้
[4] Healthline อธิบายว่าชาสมุนไพรอย่าง senna และ peppermint ถือเป็นตัวเลือกที่คนมักใช้เพื่อช่วยบรรเทาอาการท้องผูกและส่งเสริมระบบขับถ่าย (แม้ควรใช้ตามคำแนะนำ)
[5] ชาสมุนไพรชนิดต่าง ๆ และผลต่อระบบย่อย  บทความจาก Healthline แสดงรายชื่อชาและสมุนไพรหลายแบบที่ช่วยในเรื่องระบบย่อย เช่น chamomile, peppermint, fennel, ginger ฯลฯ ซึ่ง มีคุณสมบัติช่วยให้ระบบย่อยทำงานดีขึ้น บรรเทาแก๊ส จุกเสียด และแน่นท้อง
[6] Times of India ระบุรายชื่อสมุนไพรที่ทำเป็นชาเพื่อประโยชน์สุขภาพระบบย่อยและ gut health เช่น peppermint, ginger, chamomile ฯลฯ โดยชาที่มีสรรพคุณ ช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อในระบบทางเดินอาหารและบรรเทาอาการไม่สบายท้อง
[7] คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล แนะนำ “สมุนไพรบรรเทาอาการท้องผูก” แหล่งจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุการใช้ สมุนไพรบรรเทาอาการท้องผูก เช่น มะขามแขก, มะขาม ซึ่งจัดอยู่ในตำรับไทยที่ใช้เป็นยาระบายหรือช่วยการขับถ่าย
[8] ใบและผลของมะขามแขกมีสาร sennosides A และ B ซึ่งเป็น glycosides ที่ไม่ถูกดูดซึมในระบบทางเดินอาหาร จึงถูกย่อยโดยแบคทีเรียในลำไส้ใหญ่ และ กระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้ใหญ่ ทำให้เกิดการขับถ่าย ผลของมันมักจะปรากฏ ประมาณ 6–10 ชั่วโมงหลังการดื่ม ซึ่งสอดคล้องกับคำอธิบายว่าควรดื่มก่อนนอนเพื่อออกฤทธิ์ในตอนเช้า ทั้งยังระบุการใช้เพื่อบรรเทาอาการท้องผูกและแนะนำว่าเป็นการใช้ระยะสั้นตามคำแนะนำทั่วไปของแพทย์/เภสัชกรและมาตรฐานยา
[9] ฝักมะขามแขก (Senna pods) มีสารกลุ่ม anthraquinone glycosides ซึ่งรวมไปถึง sennosides ที่เป็นสารออกฤทธิ์หลักในการช่วยระบายเช่นเดียวกับใน ใบมะขามแขก แต่มีองค์ประกอบทางเคมีที่ต่างกันบ้างและ ให้ผลการระบายที่อ่อนกว่าใบ (gentler laxative action) ทำให้ฝักมักถูกเลือกใช้ในบางสูตรและสำหรับผู้ที่ต้องการฤทธิ์ที่นุ่มนวลกว่า อย่างเช่นในเด็กหรือผู้ที่ไม่เคยใช้สมุนไพรก่อน
[10] ระบุว่า Rheum palmatum เป็นพืชที่ใช้กันอย่างแพร่หลายใน แพทย์แผนจีนและสมุนไพรดั้งเดิม โดยเฉพาะส่วน รากและเหง้า ซึ่งถูกใช้เป็นตัวช่วยทั้ง กระตุ้นการขับถ่าย (laxative / purgative) และจัดการกับปัญหาทางระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องผูกและปัญหาท้องอืดจากการย่อยไม่ดี ซึ่งตรงกับการใช้เพื่อ “สนับสนุนระบบย่อยอาหาร และบรรเทาแน่นท้อง อืดเฟ้อ”
[11] บทความจาก JournalOfNutrition.org อธิบายว่า Terminalia chebula มักถูกใช้ในแพทย์แผนพื้นบ้านและอายุรเวทเพื่อดูแล ระบบย่อยอาหารและการขับถ่าย เช่น ใช้เป็นยา เบา ช่วยแก้อาการท้องผูกและปัญหาทางเดินอาหารได้ เนื่องจากเป็นแหล่งของสาร แทนนิน และสารพฤกษเคมีอื่น ๆ ที่มีคุณสมบัติ ต้านอนุมูลอิสระและช่วยปรับสมดุลในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งสอดคล้องกับเนื้อหาที่กล่าวว่าผลสมอไทยให้ฤทธิ์ระบายอ่อน ๆ, อุดมด้วยแทนนิน, และมีประโยชน์ต่อสุขภาพลำไส้เมื่อใช้ต่อเนื่องได้มากยิ่งขึ้น
[12] บทความจาก ScienceDirect Topics อธิบายว่า Stevia rebaudiana เป็นพืชที่ใช้เป็น สารให้ความหวานจากธรรมชาติ แทนน้ำตาล เนื่องจากใบมีสาร steviol glycosides ที่ให้ความหวานมากกว่าน้ำตาลโดยไม่มีแคลอรี ซึ่งทำให้เป็นทางเลือกที่เหมาะสำหรับการปรุงรสในเครื่องดื่ม เช่น ชา โดยไม่เพิ่มน้ำตาลหรือพลังงาน และยังเป็นตัวเลือกที่นิยมในกลุ่มผู้ที่ดูแลสุขภาพเพื่อ ลดระดับน้ำตาลและหลีกเลี่ยงน้ำตาลทราย ในอาหารและเครื่องดื่มของพวกเขา
[13] กล่าวถึงวิธีที่ อ่อนโยนต่อระบบขับถ่าย เช่น สูตรสมุนไพรที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของลำไส้และปรับการทำงานเองโดยธรรมชาติ แทนการ “เร่งถ่าย” ตรง ๆ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการเลือกชาระบายแบบ เน้นการปรับสมดุล/ออกฤทธิ์ค่อยเป็นค่อยไป และ ยาระบายแบบกระตุ้น (stimulant laxatives) ซึ่งรวมทั้งยาสังเคราะห์และสมุนไพรบางชนิด เช่น senna หรือ cascara sagrada ทำงานโดย ระคายเคืองลำไส้และเร่งการเคลื่อนไหวของลำไส้ ซึ่งทำให้เกิดการบีบตัวอย่างแรงและ อาจทำให้ปวดเกร็ง/ปวดบิดท้อง หรือถ่ายเหลวได้ หากใช้ในปริมาณมากหรือบ่อยเกินไป